ATF – hujayra energiyasi manbai: Sintezi va parchalanish yo‘llari - Ma'murova Marjona Ulug'bek qizi (НАУЧНЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ И ИННОВАЦИИ, 2025)
Annotatsiya: Ushbu ilmiy maqolada adenozin trifosfat (ATF) molekulasining hujayraviy energiya almashinuvidagi roli, sintezi va parchalanish yo‘llari batafsil yoritilgan. ATF barcha tirik organizmlarda universal energiya manbai bo‘lib, glyokoliz, Krebs sikli, oksidlovchi fosforillanish va fotosintetik fosforillanish kabi metabolik jarayonlar orqali sintez qilinadi. Maqolada ushbu yo‘llar orqali ATF qanday ishlab chiqarilishi, elektron transport zanjiri va ATF sintaza fermentining ishtiroki bilan energiya ajralishi tahlil etilgan. Shuningdek, ATF parchalanish reaksiyalari (ADP va AMP hosil bo‘lishi) va ulardan ajralgan energiyaning biologik funksiyalarda – mushak qisqarishi, faol transport, biosintez va issiqlik ishlab chiqarishdagi o‘rni ko‘rsatilgan. Maqolada ATF darajasining pasayishi natijasida yuzaga keladigan fiziologik va patologik holatlar, shuningdek, mitoxondriya faoliyatining energiya ta'minotidagi ahamiyati ham tahlil qilingan. ATFning doimiy sintez va parchalanishga uchrashi uni tiriklikning asosiy ko‘rsatkichi sifatida belgilaydi.