KUZGI BUG‘DOY AGROTSENOZIDA ASOSIY ZARARKUNANDALAR TARKIBI VA ULARNING HOSILDORLIKKA TA’SIRI

Qadirova Shirin Ro‘zimboy qizi

OXU Xorazm filiali

Babajanova Sanabar Yuldashbayevna

OXU Xorazm filiali Tabiiy fanlar kafedrasi dotsenti

Keywords: Kalit so‘zlar: kuzgi bug‘doy, agrotsenoz, zararkunanda, tur tarkibi, zararli xasva, g‘alla shirasi, bug‘doy tripsi, populyatsiya dinamikasi, hosildorlik, hosil yo‘qotilishi.

---

Abstract

Annotatsiya. Maqolada Xorazm viloyati sharoitida kuzgi bug‘doy agrotsenozida uchraydigan asosiy zararkunandalarning tur tarkibi, ularning o‘simlik rivojlanish fazalari bo‘yicha populyatsiya dinamikasi hamda don hosildorligiga ta’siri bo‘yicha 2024–2026-yillarda olib borilgan dala tadqiqotlari natijalari yoritilgan. Kuzatishlar davomida 6 turkum va 10 oilaga mansub 11 tur zararkunanda qayd etilgan bo‘lib, ulardan g‘alla shiralari, bug‘doy tripsi (Haplothrips tritici Kurd.) va zararli xasva (Eurygaster integriceps Put.) dominant guruhlar ekanligi aniqlangan. Himoya choralari qo‘llanilmagan maydonlarda don hosildorligi himoyalangan maydonlarga nisbatan 15,2 % ga kamaygani, 1000 dona don vazni va kleykovina miqdori sezilarli pasaygani ko‘rsatib berilgan. Hosil yo‘qotilishida zararli xasvaning ulushi eng yuqori bo‘lgani asoslab berilgan.

---

References

1. Critchley, B. R. (1998). Literature review of sunn pest Eurygaster integriceps Put. (Hemiptera, Scutelleridae). Crop Protection, 17(4), 271–287. https://doi.org/10.1016/S0261-2194(98)00022-2

2. Dedryver, C.-A., Le Ralec, A., & Fabre, F. (2010). The conflicting relationships between aphids and men: A review of aphid damage and control strategies. Comptes Rendus Biologies, 333(6–7), 539–553. https://doi.org/10.1016/j.crvi.2010.03.009

3. Dospexov, B. A. (1985). Metodika polevogo opyta [Dala tajribasi metodikasi] (5-nashr). Agropromizdat.

4. Murodov, S. A. (1986). Umumiy entomologiya kursi. Mehnat.

5. Oerke, E.-C. (2006). Crop losses to pests. The Journal of Agricultural Science, 144(1), 31–43. https://doi.org/10.1017/S0021859605005708

6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. (2019, 23-oktyabr). O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligini rivojlantirishning 2020–2030-yillarga mo‘ljallangan strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida (PF-5853-son). https://lex.uz

7. Savary, S., Willocquet, L., Pethybridge, S. J., Esker, P., McRoberts, N., & Nelson, A. (2019). The global burden of pathogens and pests on major food crops. Nature Ecology & Evolution, 3(3), 430–439. https://doi.org/10.1038/s41559-018-0793-y

8. Xo‘jayev, Sh. T. (2015). O‘simliklarni zararkunandalardan uyg‘unlashgan himoya qilish hamda agrotoksikologiya asoslari. Navro‘z.

9. Xo‘jayev, Sh. T., & Xolmurodov, E. A. (2009). Entomologiya, qishloq xo‘jalik ekinlarini himoya qilish va agrotoksikologiya asoslari. Fan.