TAJRIBAVIY METABOLIK SINDROM SHAROITIDA BUYRAK USTI BEZI PO‘STLOQ QAVATINING MORFOMETRIK O‘ZGARISHLARI

Baxtiyorova Dilfuza Ziyodjon qizi

“Morfologiya” mutaxassisligi magistranti

Axmedova S.M.

t.f.d., professor, Odam anatomiyasi va operativ xirurgiya, topografik anatomiya kafedrasi Toshkent davlat tibbiyot universiteti

Keywords: Kalit so‘zlar: metabolik sindrom; buyrak usti bezi; po‘stloq qavat; koptokchali zona; tutamli zona; to‘rsimon zona; morfometriya; karyometriya; Wistar kalamushlari.


Abstract

Annotatsiya. Maqolada tajribaviy metabolik sindrom (MS) sharoitida buyrak usti bezi po‘stloq qavatining zonalar bo‘yicha morfometrik o‘zgarishlarini o‘rganish natijalari keltirilgan. Tadqiqot 40 ta erkak Wistar kalamushlarida o‘tkazildi: nazorat guruhi (n=10) standart ozuqa oldi, tajriba guruhiga (n=30) 10 hafta davomida yuqori yog‘li parhez (60% yog‘) va 10% fruktoza eritmasi berildi. Gematoksilin-eozin va Van Gizon usulida bo‘yalgan kesmalar ImageJ dasturida tahlil qilindi. MS sharoitida po‘stloqning umumiy qalinligi 15,8% ga ortgani aniqlandi; bu asosan koptokchali (+30,2%) va tutamli (+21,1%) zonalar hisobiga yuz berdi, to‘rsimon zona esa 9,0% ga yupqalashdi. Tutamli zona hujayralarining diametri 22,8% ga kattalashib, yadro-sitoplazma nisbati 19,5% ga kamaydi, lipid vakuollari bilan to‘lgan hujayralar ulushi 34,2% dan 58,6% gacha oshdi. Kapsula qalinlashuvi (+35,2%), biriktiruvchi to‘qima ulushining deyarli ikki barobar ortishi va kapillyarlar zichligining 18,0% ga kamayishi qayd etildi. Olingan natijalar MS da buyrak usti bezi po‘stlog‘ida zonaga xos gipertrofik-distrofik qayta qurilish yuz berishini ko‘rsatadi.


References

1. Alberti, K. G. M. M., Eckel, R. H., Grundy, S. M., Zimmet, P. Z., Cleeman, J. I., Donato, K. A., Fruchart, J.-C., James, W. P. T., Loria, C. M., & Smith, S. C., Jr. (2009). Harmonizing the metabolic syndrome: A joint interim statement. Circulation, 120(16), 1640–1645. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.109.192644

2. Anagnostis, P., Athyros, V. G., Tziomalos, K., Karagiannis, A., & Mikhailidis, D. P. (2009). The pathogenetic role of cortisol in the metabolic syndrome: A hypothesis. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 94(8), 2692–2701. https://doi.org/10.1210/jc.2009-0370

3. Buettner, R., Schölmerich, J., & Bollheimer, L. C. (2007). High-fat diets: Modeling the metabolic disorders of human obesity in rodents. Obesity, 15(4), 798–808. https://doi.org/10.1038/oby.2007.608

4. Grundy, S. M., Cleeman, J. I., Daniels, S. R., Donato, K. A., Eckel, R. H., Franklin, B. A., Gordon, D. J., Krauss, R. M., Savage, P. J., Smith, S. C., Jr., Spertus, J. A., & Costa, F. (2005). Diagnosis and management of the metabolic syndrome: An American Heart Association/National Heart, Lung, and Blood Institute scientific statement. Circulation, 112(17), 2735–2752. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.105.169404

5. Kargi, A. Y., & Iacobellis, G. (2014). Adipose tissue and adrenal glands: Novel pathophysiological mechanisms and clinical applications. International Journal of Endocrinology, 2014, Article 614074. https://doi.org/10.1155/2014/614074

6. Kilkenny, C., Browne, W. J., Cuthill, I. C., Emerson, M., & Altman, D. G. (2010). Improving bioscience research reporting: The ARRIVE guidelines for reporting animal research. PLoS Biology, 8(6), Article e1000412. https://doi.org/10.1371/journal.pbio.1000412

7. Panchal, S. K., Poudyal, H., Iyer, A., Nazer, R., Alam, M. A., Diwan, V., Kauter, K., Sernia, C., Campbell, F., Ward, L., Gobe, G., Fenning, A., & Brown, L. (2011). High-carbohydrate, high-fat diet-induced metabolic syndrome and cardiovascular remodeling in rats. Journal of Cardiovascular Pharmacology, 57(5), 611–624. https://doi.org/10.1097/FJC.0b013e3181feb90a

8. Saklayen, M. G. (2018). The global epidemic of the metabolic syndrome. Current Hypertension Reports, 20(2), Article 12. https://doi.org/10.1007/s11906-018-0812-z

9. Schneider, C. A., Rasband, W. S., & Eliceiri, K. W. (2012). NIH Image to ImageJ: 25 years of image analysis. Nature Methods, 9(7), 671–675. https://doi.org/10.1038/nmeth.2089

10. Suvarna, S. K., Layton, C., & Bancroft, J. D. (Eds.). (2019). Bancroft’s theory and practice of histological techniques (8th ed.). Elsevier.

11. Swierczynska, M. M., Mateska, I., Peitzsch, M., Bornstein, S. R., Chavakis, T., Eisenhofer, G., Lamounier-Zepter, V., & Eaton, S. (2015). Changes in morphology and function of adrenal cortex in mice fed a high-fat diet. International Journal of Obesity, 39(2), 321–330. https://doi.org/10.1038/ijo.2014.102

12. Tappy, L., & Lê, K.-A. (2010). Metabolic effects of fructose and the worldwide increase in obesity. Physiological Reviews, 90(1), 23–46. https://doi.org/10.1152/physrev.00019.2009

13. Topal, F., Goren, H., Yucel, F., Şahintürk, V., & Aydar, Y. (2019). Effect of consuming high-fat diet on the morphological parameters of adrenal gland. Bratislava Medical Journal, 120(8), 593–600. https://doi.org/10.4149/BLL_2019_097

14. Vinson, G. P. (2016). Functional zonation of the adult mammalian adrenal cortex. Frontiers in Neuroscience, 10, Article 238. https://doi.org/10.3389/fnins.2016.00238

15. Wong, S. K., Chin, K.-Y., Suhaimi, F. H., Fairus, A., & Ima-Nirwana, S. (2016). Animal models of metabolic syndrome: A review. Nutrition & Metabolism, 13, Article 65. https://doi.org/10.1186/s12986-016-0123-9