ANTIBIOTIKLARDAN OQILONA FOYDALANISH VA ANTIBIOTIKLARGA CHIDAMLI MIKROORGANIZMLARNING SHAKLLANISHI: ZAMONAVIY MUAMMO VA YECHIMLARI

Murotaliyeva Dilnavo Sherali qizi

Toshkent Kimyo Xalqaro Universiteti, Namangan filiali, tibbiyot fakulteti, Davolash ishi yo'nalishi talabasi

Keywords: antibiotiklar, antibiotiklarga chidamlilik, antimikrob rezistentlik, mikroorganizmlar, antibiotikoterapiya, mikrobiologik diagnostika, infeksiya nazorati, profilaktika.

---

Abstract

Antibiotiklardan oqilona foydalanish va antibiotiklarga chidamli mikroorganizmlarning shakllanishi zamonaviy tibbiyotning dolzarb muammosi hisoblanadi. Antibiotiklarni asossiz va ortiqcha qo'llash, shifokor tavsiyasisiz qabul qilish, noto'g'ri dozalash hamda davolash tartibiga rioya qilmaslik bakteriyalarda antibiotiklarga chidamlilikning rivojlanishi va tarqalishini tezlashtiradi. Mikroorganizmlarda rezistentlikning fermentlar hosil bo'lishi, antibiotik nishonlarining o'zgarishi, dori vositalarini hujayradan chiqarib yuborish va genetik materialning almashinuvi kabi asosiy mexanizmlari ko'rib chiqilgan. Muammoning samarali yechimi sifatida antibiotiklarni faqat klinik ko'rsatmalar asosida qo'llash, mikrobiologik diagnostika va antibiotiklarga sezuvchanlikni aniqlash, infeksiya nazoratini kuchaytirish, profilaktika va emlashni takomillashtirish hamda aholining tibbiy savodxonligini oshirish zarurligi asoslangan. Antibiotiklardan bugun oqilona foydalanish — kelajakda samarali davolash imkoniyatlarini saqlab qolishning muhim shartidir.

---

References

1. O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligi. Antibiotiklardan oqilona foydalanish bo'yicha klinik tavsiyalar. — Toshkent, 2024.

2. O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligi. Antimikrob preparatlardan oqilona foydalanish bo'yicha uslubiy qo'llanma. — Toshkent, 2021.

3. Mikrobiologiya, virusologiya va immunologiya: Tibbiyot oliy ta'lim muassasalari uchun darslik. — Toshkent: Yangi asr avlodi, 2022.

4. Klinik farmakologiya: Tibbiyot oliy ta'lim muassasalari uchun darslik. — Toshkent: Yangi asr avlodi, 2021.

5. Farmakologiya: Tibbiyot oliy ta'lim muassasalari uchun darslik. — Toshkent: O'qituvchi, 2020.

6. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (WHO). Antimikrob preparatlarga chidamlilik (Antimicrobial Resistance). — Jeneva, 2024.

7. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (WHO). Antimikrob preparatlarga chidamlilik bo'yicha global harakatlar rejasi (Global Action Plan on Antimicrobial Resistance). — Jeneva, 2015.

8. Kasalliklarni nazorat qilish va oldini olish markazi (CDC). AQShda antimikrob preparatlarga chidamlilik tahdidlari. — Atlanta, 2024.

9. BMTning Oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi tashkiloti (FAO). Antimikrob preparatlarga chidamlilikka qarshi kurash bo'yicha harakatlar rejasi (2021–2025). — Rim, 2021.

10. Bazarova G.R., Tillayeva S.E., Cho'liyeva D.E. Antibiotiklarning samarasizligi va mikroblarning qarshilik mexanizmlari. — Zamonaviy fan va tadqiqotlar jurnali, 2025.