Briofitlarning substratlarga ko‘ra tahlili

Pardaboyev Soxib Begali o'g'li

Keywords: briofitlar, moxlar, substrat tahlili, terrikol briofitlar, epifit briofitlar, saksikol briofitlar, epiksil, ekologik moslashuv, O‘zbekiston brioflora, bioindikatorlar.

---

Abstract

Ushbu maqola briofitlar (moxlar va yo‘sinlar)ning turli substratlarga nisbatan ekologik moslashuvini kompleks tahlil qilishga bag‘ishlangan. Briofitlarning substrat turlariga ko‘ra klassifikatsiyasi (terrikol, epifit, saksikol, epiksil va boshqalar), ularning morfologik va fiziologik moslashuvlari, O‘zbekiston va Markaziy Osiyo sharoitidagi tarqalishi hamda substratning kimyoviy va fizikaviy xususiyatlarining briofloraga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Maqolada poligon tadqiqotlar, laboratoriya tahlillari va mavjud ilmiy adabiyotlar asosida briofitlarning substratga bog‘liq biologik xilma-xilligi, indikatorlik roli va ekologik ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqot natijalari briofitlarning tabiatni muhofaza qilish va bioindikatsiya sohalaridagi muhimligini ta’kidlaydi. Maqola hajmi va chuqurligi jihatidan mavzuni har tomonlama yoritishga qaratilgan.

---

References

1. Shavkatjonova M. va boshq. O‘zMU xabarlari. Vestnik NUUz. Biologiya. 2025. [Substrat tabiati va o‘sish shakllari tahlili].

2. Alibekov va boshq. O‘zbekiston brioflora tadqiqotlari. Toshkent, 2020. 145-b. [Terrikol va saksikol turlar].

3. Raximov Sh.R. Qashqadaryo vodiysida moxlar florasining ekologik xususiyatlari // Biologik resurslar ilmiy nashri. 2015. 1-son. 12–18-b. [Ekologik guruhlar].

4. Жалов Х.Х. Распределение бриофитов во влажной среде среднего течения бассейна реки Зарафшан, Узбекистан. 2024. [Gidrofit va gigrofit turlar].

5. Taxonomic analysis of the bryoflora of the Hissar State Reserve. ResearchGate, 2025. [96 ta yangi tur va taksonlar tahlili].

6. Abdirasulov F. va boshq. Briofitlar yordamida tuproq va havo tarkibidagi radionuklidlarni biomonitoring qilish // O‘zbekiston Milliy universiteti xabarlari. 2023. 54–56-b.

7. O‘zbekiston brioflorasi tarkibidagi dorivor briofitlar. MJST Journal, 2025. [Dorivor turlar va substratlar].

8. Murzaev E.M. va o‘zbek olimlari birgalikdagi ishlanmalari. O‘simliklar ekologiyasi. Toshkent: Fan, 2018. 210–235-b. [Umumiy substrat tahlili].

9. International Bryological Literature (Bryophyte Ecology, 2020–2024). [Xalqaro tajribalar].

10. Botanicheskiy institut AN RUz arxiv materiallari. Hisar va Zarafshon tadqiqotlari. 2015–2025.