Ma’lumotlarlarni tahlil qilish va raqamli bugalteriiya
Dilshodov Abrorjon Dilshodbek o’g’li
Farg’ona davlat texnika universiteti ,, ATT kafedrasi katta o’qituvchisi”.
Kamoliddinova Durdona Ilhomjon qizi
Farg’ona davlat texnika universiteti “Axborot texnologiyalari va telekommunikatsiya ” fakulteti talabasi
Keywords: ma’lumotlarni tahlil qilish, raqamli buxgalteriya, avtomatlashtirilgan hisob, moliyaviy tahlil, raqamli texnologiyalar, boshqaruv qarorlari.
Abstract
Mazkur maqolada zamonaviy iqtisodiyot sharoitida ma’lumotlarni tahlil qilish texnologiyalari va raqamli buxgalteriya tizimlarining o‘zaro integratsiyasi hamda ularning korxona moliyaviy faoliyatini boshqarishdagi ahamiyati yoritilgan. Tadqiqotda katta hajmdagi moliyaviy ma’lumotlarni yig‘ish, qayta ishlash va tahlil qilish jarayonlarida raqamli buxgalteriya vositalaridan foydalanishning nazariy va amaliy jihatlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, buxgalteriya hisobini avtomatlashtirish, moliyaviy hisobotlarning aniqligi va shaffofligini oshirish, inson omili ta’sirini kamaytirish hamda tezkor boshqaruv qarorlarini qabul qilishda analitik yondashuvning roli tahlil etilgan. Maqolada raqamli buxgalteriyada qo‘llaniladigan ma’lumotlarni tahlil qilish usullari, jumladan statistik tahlil, prognozlash, vizualizatsiya va intellektual tahlil (data mining) vositalarining samaradorligi asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ma’lumotlar tahliliga asoslangan raqamli buxgalteriya tizimlari korxonalarning moliyaviy barqarorligini ta’minlash, risklarni oldindan aniqlash va resurslardan samarali foydalanishga xizmat qiladi. Maqola natijalari buxgalteriya hisobi, moliyaviy tahlil va raqamli transformatsiya sohasida ilmiy-amaliy tadqiqotlar olib boruvchi mutaxassislar uchun amaliy ahamiyatga ega.
References
1. Hall, J. A. Accounting Information Systems. — Boston: Cengage Learning, 2016.
2. Romney, M. B., Steinbart, P. J. Accounting Information Systems. — New York: Pearson Education, 2018.
3. Davenport, T. H., Harris, J. G. Competing on Analytics: The New Science of Winning. — Boston: Harvard Business School Press, 2007.
4. Vasarhelyi, M. A., Kogan, A., Tuttle, B. M. Big data in accounting: An overview. Accounting Horizons, 2015, №29(2), pp. 381–396.
5. Laudon, K. C., Laudon, J. P. Management Information Systems: Managing the Digital Firm. — Pearson, 2020.
6. Gelinas, U. J., Dull, R. B., Wheeler, P. R. Accounting Information Systems. — Boston: Cengage Learning, 2018.
7. Chen, H., Chiang, R. H. L., Storey, V. C. Business intelligence and analytics: From big data to big impact. MIS Quarterly, 2012, №36(4), pp. 1165–1188.
8. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. — Toshkent, 2020.
9. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi. Buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotlarni yuritish bo‘yicha me’yoriy hujjatlar. — Toshkent, 2021.
10. Karimov A., Xudoyberdiyev B. Raqamli buxgalteriya hisobining iqtisodiy samaradorligi. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar ilmiy jurnali, 2022, №3, 45–52-betlar.
