O‘ZBEKISTONDA IQLIM O‘ZGARISHI TA’SIRINI KAMAYTIRISHDA YASHIL ENERGIYANING O‘RNI
To‘rayev Ulug‘bek Murtazoyevich
Qarshi davlat texnika universiteti, Mustaqillik shoh ko‘chasi 225, 180100, Qarshi
Turdiyeva Feruza Alisherovna
Qarshi davlat texnika universiteti, Mustaqillik shoh ko‘chasi 225, 180100, Qarshi
Keywords: Iqlim o‘zgarishi, ekologik muammolar, qurg‘oqchilik, suv toshqini, issiqxona effekti, qayta tiklanadigan energiya, Markaziy Osiyo, O‘zbekiston.
Abstract
Ushbu maqolada iqlim o‘zgarishi uning insoniyat hayotida ta’siri, asosiy sabablari, hukumat vakillari va olimlar tomonidan uning salbiy oqibatlarini kamaytirish bo‘yicha olib borilayotgan va ilgari surilgan yechimlar ya’ni yashil energiya tanlovi va uning imkoniyatlari haqida ma’lumotlar berib o‘tilgan. Ta’kidlash joizki, tadqiqot davomida iqlim o‘zgarishining salbiy oqibatlarini hal qilishda yechim bo‘lishi mumkin bo‘lgan yashil energiyani tadbiq etishga doir bir qancha takliflar shakllantirgan. Bular mamlakat tomonidan yashil energiya tadbiq etish uchun subsidiyalar ko‘paytirish tavsiya etiladi. Shuningdek yetarli kadr va mutaxassislarga ega bo‘lish masalasini hal etish uchun, yashil energiya sohasiga qiziquvchi yoshlar va mutaxassislari malakasini oshirish va ularni eng rivojlangan davlatlarda malakaviy amaliyot o‘tashlarini yo‘lga qo‘yish maqsadga muvofiqdir.
References
1. Aliqulov, K., Xuan, T. D., Higashi, O., Nakagoshi, N., & Aminov, Z. (2017). Sirdaryo issiqlik elektr stansiyasida gibrid quyosh energiyasi yordamida tuzsizlantirish siklining atrof-muhitga ta’siri tahlili, O‘zbekiston. Amaliy issiqlik muhandisligi, 111, 894–902. https://doi.org/10.1016/j.applthermaleng.2016.09.029
2. Bekchanov, M. va Lamers, J. P. A. (2016). O‘zbekistonda (Markaziy Osiyo) sug‘orish suvi bilan ta’minlanishning qisqarishining iqtisodiy xarajatlari. Mintaqaviy ekologik o‘zgarish, 16(8), 2369–2387. https://doi.org/10.1007/s10113-016-0961-z
3. Davlat qonuni, 539-son. (2019). Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish.
4. International Energy Agency (IEA) (2021). O‘zbekiston energiya profili. Quyidagi havolada: https://www.iea.org/reports/uzbekistan-energy-profile/sustainable-development 2021/12/10
5. IPCC, 2021: Siyosatchilar uchun xulosa. In: Iqlim o‘zgarishi 2021: Fizika fanining asoslari. I ishchi guruhining iqlim oʻzgarishi boʻyicha hukumatlararo panelning oltinchi baholash hisobotiga qoʻshgan hissasi [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, SL Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, MI Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, JBR Matthews, T. K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekchi, R. Yu va B. Zhou (tahr.)]. Kembrij universiteti matbuoti. Matbuotda.
6. Jahon banki, 2020. Oʻzbekistonda iqlim oʻzgarishi: tasvirlangan xulosa
7. O‘zbekiston Respublikasi energetika vazirligi (2021). O‘zbekiston energetikasi: bozor munosabatlariga o‘tish va energiya ishlab chiqarishni oshirish. Quyidagi havolada: https://minenergy.uz/uz/news/view/1476
8. Prezident qarori, 4388-son. (2019-yil). Aholi va iqtisodiyot tarmoqlarini energiya resurslari bilan barqaror ta’minlash, neft va gaz sanoatini moliyaviy sog‘lomlashtirish, uni boshqarish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari.
9. UNEP, (2021). Qayta tiklanadigan energiya. Quyidagi havolada: https://www.unep.org/explore-topics/energy/what-we-do/renewable-energy 2021/11/28
10. Odamov, U. va Komilov, M. (2019). Quyosh panellarining sifatini baholash va O‘zbekiston iqlim sharoitida degradatsiya jarayonlarini o‘rganish. Yevropa fanlari, (43-1 (43)), 62-65.
